Tản Mạn "Nắng Chiều"

Chuyện Tản Mạn của Diễm Mấy hôm nay, bỗng dưng tôi bắt gặp tâm hồn mình đang "trôi" giữa... nắng chiều, một "nắng chiều" lãng đãng trong thi nhạc. Khởi đầu từ một dự án có dính dấp đến "Lão Thi Sĩ Cung Trầm Tưởng." Nhà thơ lão thành 87 tuổi với mái tóc trắng như bông đã tự gọi mình như vậy. Chính ông khi diễn đọc bài thơ mới viết với tựa đề "Cho Một Hồn Không Tuổi" trong đó có đoạn như sau: Khi em nói yêu anh Anh trẻ ra trăm tuổi Yêu em, anh nói với Tiếng nói đáy lòng mình Một trinh nguyên ngôn ngữ Của bảy sắc cầu vồng Của châu thắp thinh không Một chiều vàng rực lửa Hình ảnh ẩn dụ "một chiều vàng rực lửa" trong câu thơ cuối qua cách biểu cảm bằng ngôn ngữ cơ thể và giọng nói của ông đã khiến tôi bàng hoàng xúc động khi nhận ra đúng là "Tình Yêu không có tuổi." Bất giác, tôi liên tưởng đến một bài hát khác cũng lấp lánh hình ảnh ẩn dụ về tình yêu như vậy, đó là bài "Nắng Chiều Rực Rỡ" của cố nhạc sĩ Phạm Duy, trong đó có câu "Nắng chiều hồng tươi hơn nắng trưa." Nắng Chiều Rực Rỡ (Phạm Duy) Tuấn Ngọc hát Hoàng Khai Nhan thực hiện video Hình như tôi đã đọc câu chuyện về huyền thoại ra đời của nhạc phẩm này trong Hồi Ký Phạm Duy thì phải. Trong đó, ông kể lại giữa lúc ông rơi vào vực sâu của dòng suối đời tưởng đã cạn khô cảm xúc, bất ngờ ông gặp lại được "nàng thơ" trong một buổi họp mặt với bạn bè. Cảm xúc về tình yêu sống lại trong lòng ông, bùng lên mạnh mẽ như tia nắng chiều trước lúc hoàng hôn. "Nắng chiều hồng tươi hơn nắng trưa" là vậy! Tuy nhiên, còn có một nhạc phẩm nữa mà sức phổ biến đúng là một vạt nắng loang xa và in sâu trong lòng người mộ điệu âm nhạc, đó là bài "Nắng Chiều" của Lê Trọng Nguyễn. Khác với thi sĩ Cung Trầm Tưởng và nhạc sĩ Phạm Duy như đã kể trên, nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn sáng tác "Nắng Chiều" trong giai đoạn "bình minh" của cuộc đời ông lúc mới 26 tuổi (1952). Người nhạc sĩ đã đặt bút viết lên những cảm xúc dấy lên ngập lòng trong một buổi chiều gợi nhớ: Qua bến nước xưa lá hoa về chiều lạnh lùng mềm đưa trong nắng lưa thưa khi đến cuối thôn chân bước không hồn Nhớ sao là nhớ đến người ngày thơ... Nay anh về qua sân nắng chạnh nhớ câu thề tim tái tê chẳng biết bây giờ người em gái duyên ghé về đâu Giai điệu Rumba có chút rộn rã pha lẫn bồi hồi nhung nhớ đã khiến cho sức lan toả của "Nắng Chiều" "loang" xa vượt khỏi biên giới Việt Nam qua đến Nhật, Đài Loan và Hồng Kông. Tuy nhiên, khó ai ngờ là có một câu trong bản nhạc buổi chiều hôm ấy lại trở thành "bất hủ" nơi cửa miệng của rất nhiều người khi... hoài niệm: "Anh nhớ trước đây dáng em gầy gầy...” Hi hi... Có lẽ vì vậy mà "Nắng Chiều" bước vào điện ảnh trong bộ phim cùng tên của đạo diễn Lê Mộng Hoàng năm 1971, và trong phối cảnh của bộ phim "Xích Lô" của đạo diễn Trần Anh Hùng bên Pháp sau này. Vô hình trung, hai chữ "Nắng Chiều" thoạt nghe rất đỗi dịu dàng nhưng lại "rực lửa," "rực rỡ," và làm cho "tim tái tê" như vậy đó. Hôm nay, có một người cất tiếng hát bằng tâm hồn đầy tài hoa của mình "trôi" lãng đãng giữa giai điệu "Nắng Chiều" gợi nhớ. Mây lướt thướt trôi khi nắng vương đồi Nhớ em dịu hiền nắng chiều ngừng trôi... Liệu rằng giọng hát này có đủ mãnh lực "nhung nhớ" khiến cho "nắng chiều ngừng trôi?" Xin trân trọng kính mời quý vị thưởng thức. Diễm September 5, 2019

Nắng Chiều

Nhạc và lời: Lê Trọng Nguyễn Tiếng hát: Hoàng Khai Nhan Hình ảnh: Đinh Văn Linh Phim ảnh: Soothing Relaxation Thực hiện video: Hoàng Khai Nhan Về bài hát Nắng Chiều Source: Bách khoa toàn thư Wikipedia Nắng chiều là tên một ca khúc của nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn, được sáng tác năm 1952. Bài hát là nguồn cảm hứng cho bộ phim cùng tên của đạo diễn Lê Mộng Hoàng năm 1971. Nắng chiều không chỉ nổi tiếng ở Việt Nam mà còn nổi tiếng ở Nhật Bản, Đài Loan và Hồng Kông. Tại các nước nói tiếng Hoa, bài hát được biết đến với tên 越南情歌 (Việt Nam Tình Ca) hay 南海情歌 (Nam Hải Tình Ca) do Thận Chi (慎芝) đặt lời. Năm 1994, đạo diễn Trần Anh Hùng làm phim Xích Lô có đưa bài hát này vào làm nền cho một đoạn tình tiết không lời thoại, bài hát được hát bằng giọng Quảng Nam do hai người lính cụt chân thể hiện trong quán ăn. Xuất Xứ, Giai Thoại Nắng chiều được viết năm 1952, sau khi tác giả của nó về quê hương để tránh chiến tranh. Có tài liệu cho rằng "Nắng chiều" ra đời trong một lần hứng tác của Lê Trọng Nguyễn trên cầu Vĩnh Điện khi chiều xuống ở bến sông Thu Bồn. Trong một cuộc phỏng vấn, Lê Trọng Nguyễn đã nói: "Tôi viết bản đó ở Huế, thời gian sau khi bỏ vùng kháng chiến về thành... Tâm sự tôi trong bài Nắng Chiều nó như thế này, kể anh nghe cho vui. Sau cuộc đảo chính của Nhật vào đêm 9 tháng 5 năm 1945, có một gia đình công chức Nam triều từ Quy Nhơn chạy ra tạm trú ở Hội An, mà tôi cũng ở Hội An lúc đó. Gia đình đó có một người con gái. Tôi yêu người con gái ấy!" Năm 1954, Lê Trọng Nguyễn ra Huế và Ðà Nẵng làm việc cho cơ sở thương mại ngoài đó. Cũng chính nơi đây, có dịp quen và làm bạn cho đến chót cuộc đời nghệ sĩ sáng tác của anh, với những Minh Trang, Dương Thiệu Tước, Kim Tước, Nguyễn Hiền v.v.. Và ca khúc Nắng Chiều được xuất bản trong lúc này. Người thâu tiếng hát đầu tiên bản Nắng Chiều vào dĩa nhựa là ca sĩ Minh Trang. Giữa năm 1955, người em gái duy nhất của anh Lê Trọng Nguyễn là Lê Thị Ba qua đời, anh quá đau buồn và đem bản Nắng Chiều ra ký giao kèo tái bản để có một món tiền tác quyền khiêm nhường đưa về quê cùng mẹ lo liệu cho em gái và chuẩn bị nuôi nấng cháu. Năm 1957, Lê Trọng Nguyễn vào Sài Gòn. Ðúng dịp đoàn ca nhạc Nhật Bản sang thăm, ban nhạc Toho Geino có nhờ người chọn ra 12 bản nhạc Việt Nam đang nổi tiếng thời đó để chuẩn bị tập dượt và trình diễn tại Sài Gòn lẫn Nhật Bản, trong đó có bản "Nắng Chiều" và bản này đã được cô ca sĩ nhật Midori Satsuki hát. Năm 1960, Ki Lo Ha, một ca sĩ người Hoa, cô yêu mến bản Nắng Chiều nên viết sang lời Hoa ngữ và phổ biến bản này sang Ðài Loan và Hồng Kông. Nhờ mấy may mắn đó mà Nắng Chiều cứ thế được biết tới tại ngoại quốc. Nội Dung Bài hát viết theo điệu Rumba, giai điệu rộn rã phối hợp giữa ngũ cung và thất cung, lời ca đầy hình ảnh, màu sắc, nhưng nội dung phảng phất nét buồn. Phần lời nói lên tâm trạng hoài tiếc của một người khi thăm lại cảnh xưa. Trông thiên nhiên, cảnh vật vẫn hồn hậu sống động, lòng ấy bồi hồi nhớ lại một hình bóng đẹp tươi, nay đã không còn: Qua bến nước xưa lá hoa về chiều lạnh lùng mềm đưa trong nắng lưa thưa ... anh nhớ trước đây dáng em gầy gầy Dịu dàng nhìn anh đôi mắt long lanh Bản dịch tiếng Hoa về nội dung nhìn chung vẫn giữ ý chính của bài: 我又來到昔日海邊,海風依舊吹皺海面 那樣熟悉那樣依戀,只有舊日人兒不見 (Tôi về thăm lại bến nước xưa, gió biển như năm cũ, thổi lộng vào mặt, bóng dáng cũ vẫn in đậm trong tâm trí tôi, nhưng người xưa thì không thấy nữa). Lời bài hát Bản gốc Qua bến nước xưa lá hoa về chiều lạnh lùng mềm đưa trong nắng lưa thưa khi đến cuối thôn chân bước không hồn Nhớ sao là nhớ đến người ngày thơ Anh nhớ trước đây dáng em gầy gầy Dịu dàng nhìn anh đôi mắt long lanh Anh nhớ bước em khi nắng vương thềm Má em màu ngà tóc thề nhẹ vương Nay anh về qua sân nắng chạnh nhớ câu thề tim tái tê chẳng biết bây giờ người em gái duyên ghé về đâu Nay anh về nương dâu úa giọng hát câu hò thôi hết đưa hình dáng yêu kiều kề hoa tím biết đâu mà tìm Anh nhớ xót xa dưới tre là ngà Gợn buồn nhìn anh em nói em nói: "Mến anh!" Mây lướt thướt trôi khi nắng vương đồi Nhớ em dịu hiền nắng chiều ngừng trôi... Bản dịch tiếng Hoa 我又來到舊日海邊 海風依舊吹皺海面 那樣熟悉那樣依戀 只有舊日人兒不見 不敢來到舊日海邊 海霞嬌豔湧著海面 那樣熟悉那樣依戀 只有故人離去多年 往事一慕慕囘 到我眼前是夢景 令人常懷念的夢景 令人懷念 何日夢景能再 回到眼前 你又在我的身邊 無限情意纏綿 不敢來到舊日海邊 海霞嬌豔湧著海面 那樣熟悉那樣依戀 只有故人離去多年 Nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn | TÁC GIẢ & TÁC PHẨM by SBTNOfficial